روزنامه نگارى مشروطه خواهان مكه براى خود روزنامه‌اى تأسيس كردند تا بتوانند عقايد خود را تبيين كنند . اين روزنامه در چاپخانهء دولتى كه در باره آن در فصل اصلاحات سخن خواهيم گفت ، به چاپ مىرسيد . نام اين روزنامه ، الحجاز بود كه به دو زبان عربى و تركى نوشته مىشد و نخستين روزنامه‌اى است كه در مكه منتشر شده است . بعد از آن ، يكى از كارمندان ترك ، نشريهء ديگرى در همان چاپخانه با نام شمس الحقيقه به چاپ رساند كه آن هم به دو زبان تركى و عربى بود و به نقد برخى از مسؤولان مكه مىپرداخت . اين نشريه همچنان تا زمان امارت حسين بن على ادامه داشت تا آن كه وى از روش آن به خشم آمد و صاحب آن را تهديد به قتل كرد و او هم از آن منطقه گريخت . اما انتشار الحجاز كه رسمى بود ادامه يافت تا آن كه حسين بر عثمانىها شوريد و مكه تسليم شد . زان پس به مدينه انتقال يافت و در تمام دوران محاصره منتشر مىشد و نويسندهء آن سيد حمزه الغوث سفير فعلى - زمان تأليف اين كتاب - حكومت سعودى در ايران بود . « 1 » پس از آن با خروج عثمانىها از مدينه ، انتشار آن متوقف شد . آبادى و عمران در مكه در اين دوره مكه رو به آبادى و عمران گذاشت و نخستين مجلس بلديه در سال 1326 تأسيس شد تا جاى منصب مُحْتسبى را كه وظيفهء نظارت بر عمران و آبادى شهر را بر عهده داشت ، بگيرد . شمار ساكنان مكه نيز به خاطر آمدن كارمندان ترك با خانواده هايشان و نيز آمدن كارمندان مصرى كه پس از رفتن سپاه مصرى همچنان در مكه مانده

--> ( 1 ) . مرحوم حاج سراج انصارى مصاحبه‌اى با وى براى نشريهء مسلمين انجام داده و در آن به چاپ رسانده است . متن‌آن را بنگريد در كتاب : حاج مهدى سراج انصارى ستاره‌اى درخشان در عرصهء مطبوعات اسلامى ، رسول جعفريان ، قم ، 1382 . « ج »